Pam bod y Blynyddoedd Cynnar mor bwysig
Wrth sôn am y “Blynyddoedd Cynnar”, rydyn ni’n cyfeirio at saith mlynedd gyntaf bywyd plentyn – pan fo plant yn tyfu ac yn datblygu fwy nag ar unrhyw adeg arall yn eu bywyd.
Mae’n cynnwys y tair blynedd gyntaf, pan fo plant fwyaf sensitif i’w hamgylchedd corfforol a chymdeithasol.
Mae rhaglen y Mil Diwrnod Cyntaf yn ein hatgoffa bod “y cyfnod yn ystod beichiogrwydd hyd at ail ben-blwydd y plentyn yn cynnig y potensial mwyaf ar gyfer gwella canlyniadau a lleihau anghydraddoldebau.”
Mae cymorth yn y Blynyddoedd Cynnar yn gwneud gwahaniaeth i blant fel unigolion, ac drwyddynt hwy, yn gwneud gwahaniaeth i iechyd Cymru yn y dyfodol. Mae profiadau cynnar bywyd yn cael effaith barhaol, gan ddylanwadu ar iechyd a lles drwy gydol plentyndod ac ymhell i mewn i fywyd oedolyn.
Ymarfer wedi’i seilio ar bolisi a rhaglenni
Mae polisi Llywodraeth Cymru yn pwysleisio diogelu a hyrwyddo iechyd babanod a phlant ifanc, drwy bolisïau megis:
- Y Dechrau Gorau mewn Bywyd; Fframwaith Gweithredu ar gyfer y Blynyddoedd Cynnar
- Cynllun Chwarae, Dysgu a Gofal Plentyndod Cynnar
- Dechrau’n Deg
- Rhaglen Plant Iach Cymru
- Rhaglen y Mil Diwrnod Cyntaf
- Datganiad ansawdd ar gyfer gwasanaethau mamolaeth a newyddenedigol
- Cynllun plant a phobl ifanc
- Egwyddorion Marmot
Darperir gwasanaethau gan fydwragedd, meddygon teulu, nyrsys, ymwelwyr iechyd, gweithwyr gofal plant a meithrin, athrawon a deintyddion.
Gall teuluoedd sydd angen cymorth ychwanegol gael mynediad at weithwyr cymdeithasol, gweithwyr cymorth teuluol, therapyddion galwedigaethol, therapyddion lleferydd ac iaith, pediatregwyr, staff mewn Canolfannau Teuluol a Chanolfannau Plant, gweithwyr tai a llawer, llawer mwy.
Yn fyr: mae darparu cymorth blynyddoedd cynnar da yn waith tîm, ac mae’r tîm yn un mawr iawn.
Mae angen i ni helpu gweithwyr proffesiynol yn yr holl grwpiau hyn i ddarparu’r gwasanaethau gorau i deuluoedd. Dylai’r cymorth hwnnw ddechrau cyn geni’r baban, gan barhau trwy’r blynyddoedd cynnar a chefnogi pontio i’r ysgol.
Cymorth sy’n canolbwyntio ar y teuluoedd sydd ei angen fwyaf
Mae bywyd gyda phlant ifanc yn brysur ac mae angen ychydig o gymorth ychwanegol ar deuluoedd â phlant ifanc yn aml. Mae rhai yn cael cymorth gan berthnasau a ffrindiau, ond nid oes gan bob teulu rwydwaith cymorth cryf.
Rydyn ni’n awyddus i ganolbwyntio ein sylw ar y teuluoedd hynny sydd angen cymorth ond yn ei chael hi’n anodd dod o hyd iddo drwy gysylltiadau cymdeithasol a theuluol, a/neu sy’n wynebu heriau diwylliannol neu ieithyddol.
Er mwyn helpu’r plant, mae angen i ni yn aml helpu’r oedolion sy’n gofalu amdanynt, a sicrhau bod ganddynt fynediad hawdd at y cymorth cywir ar yr adeg iawn.
Efallai y bydd angen cymorth arbenigol pellach ar rai teuluoedd os oes ganddynt blant ag anghenion dysgu sy’n datblygu neu’n ychwanegol.
Sut cafodd y strategaeth hon ei llunio
Mae’r strategaeth hon yn ganlyniad cydweithrediad rhwng Cyngor Sir Caerfyrddin, Cyngor Sir Ceredigion, Cyngor Sir Penfro, Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda a’n partneriaid yn y trydydd sector.
Fe’i rheolir gan y grŵp llywio rhanbarthol sy’n cynnwys aelodau o bob sefydliad.
Cafodd y gwaith ei arwain gan awydd llywodraeth Cymru i gael gwasanaethau cyhoeddus integredig gwell, Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol.
Rydyn ni’n parhau i ymgynghori â rhieni a gweithwyr proffesiynol blynyddoedd cynnar ar draws y rhanbarth, er mwyn deall eu hamgylchiadau, eu pryderon a’u hanghenion yn well.
Nid yw’r strategaeth hon yn ateb i bopeth, ac nid oes gennym reolaeth dros bopeth sydd angen digwydd. Ond dyma’r cyfeiriad y mae angen i ni anelu ato, ac rydych chi’n cael eich gwahodd i gymryd rhan a’n helpu i wneud cynnydd.
